Temat lekcji muzealnej: Wilanów perłą baroku
Klasa: I-III, szkoły ponadgimnazjalne
Czas lekcji: 1.15h – 1.30 h
Forma: praca indywidualna, w grupach.
Środki dydaktyczne: teczka z materiałami i zadaniami do samodzielnego lub grupowego rozwiązania w trakcie zajęć (obowiązkowa), reprodukcje.
Metody pracy: dyskusja, elementy wykładu (jeśli musimy przekazać konkretne informacje).
Cele lekcji:
Ø zdobycie przez uczniów wiedzy na temat baroku zarówno polskiego jak i europejskiego;
Ø kształtowanie umiejętności samodzielnej pracy oraz pracy w grupach;
Ø rozwijanie umiejętności zbierania, selekcji i interpretowania uzyskanych informacji;
Ø kształtowanie umiejętności kojarzenia faktów;
Ø nabywanie umiejętności analizy;
Ø po lekcji uczeń potrafi zdefiniować następujące pojęcia: barok, kontrreformacja, absolutyzm, ekspresja, iluzja, quadratura, panorama, fresk, polichromia, entre cour et jardin;
Ø po lekcji uczeń wie, jaka była geneza sztuki barokowej, potrafi wymienić jej cechy i najbardziej znanych artystów, potrafi powiązać fakty w logiczną całość. W tym miejscu przestroga dla prowadzących zajęcia – lekcja musi mieć wstęp, w którym omówimy genezę, cechy, niektóre terminy, rozwinięcie czyli potwierdzenie naszych tez poprzez przykłady (i tu pracują głównie uczniowie – muszą widzieć i rozumieć to o czym mówicie) oraz zakończenie, w którym dokonujemy podsumowania. To nie jest jedynie oprowadzanie po pałacu, to ma być lekcja o baroku.
Przebieg lekcji:
Wstęp (Sala Biała lub Sala Uczt ok. 20 min):
ü Na początku zajęć rozdajemy teczki.
ü Omawiamy termin barok, genealogię słowa, chronologię stylu, cechy stylistyczne, genezę, najważniejszych twórców, (metoda pracy: dyskusja/ wyjaśnienie terminów w przypadku mało ożywionej dyskusji);
ü Pomagają nam w tym karty pracy np. karta I.
ü Wspominamy o głównych zabytkach baroku. Można się posłużyć reprodukcjami i kartą V:
o Kościół Il Gesu, Rzym, Giacomo della Porta (ok. 1575-1577),+ fresk ze sklepienia G.B. Gaulli (1670-1683) – charakterystyczny dla baroku typ kościoła (plan, fasada, iluzjonistyczne malarstwo).
o Pałac w Wersalu, Louis le Vau & Hardouin-Mansart 1655-82 – przykład ogromnej budowli wykorzystującej świadomie elementy przepychu i widowiska jako narzędzie politycznego programu władcy.
o Gianlorenzo Bernini, Baldachim w bazylice św. Piotra w Rzymie (1623-1633) – dynamizowanie formy poprzez piętrzenie i potęgowanie elementów architektonicznych.
o Gianlorenzo Bernini, Ekstaza św. Teresy(1645-62) - dynamika, patos, ruch teatralność gestu, ujęcie postaci w zwrotnym momencie akcji.
o Peter Paul Rubens, Madonna z Dzieciątkiem i świętymi (ok. 1627-28) – stosowanie układów diagonalnych w celu wzmocnienia wrażenia ruchu oraz wyolbrzymionych planów przednich, aby podkreślić głębię.
ü Po zarysowaniu charakterystyki epoki przechodzimy do omówienia pałacu wilanowskiego – tu pomoże nam karta IV.
Galeria Portretu Polskiego oraz Portrety Rodziny Królewskiej
ü W tym miejscu omawiamy rozkwit portretu w czasach baroku. Interesuje nas zarówno portret reprezentacyjny, jak i prywatny, psychologiczny. Wspólnie z uczniami poszukujemy cech charakterystycznych dla każdej kategorii.
ü Raczej nie omawiamy portretu trumiennego (o nim szczegółowo mówimy na lekcji „Kultura sarmacka”) – można jedynie wspomnieć, że to typ portretu charakterystyczny dla Rzeczpospolitej tego okresu.
Pokój Cichy
ü W tym miejscu omawiamy szczegółowo zagadnienie iluzji barokowej (panorama, quadratura). Pomoże nam w tym karta III. Możemy także pokazać reprodukcje pierwszej quadratury z kościoła San Ignazio w Rzymie.
Antykamera Królowej
ü Omawiamy plafon w kontekście malarstwa barokowego (cechy, mitologia w służbie reprezentacyjności, itp.).
Sypialnia Królowej
ü Omawiamy plafon. W tym miejscu można rozwinąć wątek przedstawień w kostiumie mitologicznym (często ludzie w czasach baroku odwoływali się do cech postaci mitologicznych – panowie chcieli, by widziano w nich Marsa lub Herkulesa, panie Dianę, Wenus, co ambitniejsze Minerwę).
Sień Wielka
ü W tym miejscu omawiamy cechy architektury barokowej – osiowość (można wyjrzeć przez okno i pokazać oś), monumentalizm, symetrię, ekspresję itp.
Antykamera Króla (nieobowiązkowo)
ü Omawiamy plafon w kontekście sytuacji politycznej (jednak ten motyw wprowadzamy tylko dla grup bardziej zaawansowanych i zainteresowanych).
Pomnik Jana III Sobieskiego
ü Na tym przykładzie omawiamy cechy rzeźby barokowej. Tu pomocna okaże się karta VIII.
Podsumowanie
ü Na koniec wspólnie z uczniami robimy powtórkę – przypominamy najważniejsze daty, terminy (metoda pracy – rozmowa, „burza mózgów”).
ü Można im także polecić, aby dokładnie przeczytali w domu karty pracy, które zawierają dodatkowe informacje (na marginesach).
Bibliografia:
Literatura podstawowa:
Sztuka Świata, tom 7, Warszawa 1994
Mariusz Karpowicz, Barok w Polsce, Warszawa 1988
Mariusz Karpowicz, Sztuka polska XVIII wieku, Warszawa 1982
Wojciech Fijałkowski, Królewski Wilanów, 1997
Sztuka baroku. Architektura, rzeźba, malarstwo, Rolf Toman, Konemann 2004
Literatura uzupełniająca:
Mariusz Karpowicz, Sztuki polskiej drogi dziwne, Toruń 1996
Zbigniew Kuchowicz, Człowiek polskiego baroku, Łódź 1992
przygotowała: Katarzyna Liwak-Rybak
